Laxogenine voor vrouwen: zijn er bijzonderheden?
Laxogenine wordt online verkocht als plantaardig alternatief voor anabole steroïden, en steeds vaker specifiek gericht op vrouwen die strakker en sterker willen worden zonder hormonale bijwerkingen. Klopt dat beeld? De redactie bekeek wat er werkelijk bekend is en waar vrouwen extra op moeten letten.
Wat is laxogenine?
Laxogenine is een steroïdale sapogenine, een plantaardige verbinding met een steroïdachtige ringstructuur. Het wordt in verband gebracht met planten uit het geslacht Smilax. In supplementen staat het vaak vermeld als 5α-hydroxy-laxogenine, een semisynthetisch derivaat.
Fabrikanten plaatsen laxogenine in de groep van brassinosteroïden, plantenhormonen die bij planten de groei regelen. Dat klinkt wetenschappelijk, maar laxogenine is zelf geen klassiek brassinosteroïd; het is hooguit structureel verwant.
De belangrijkste marketingclaim is dat het de eiwitsynthese in spieren verhoogt zonder in te grijpen in de hormoonhuishouding. Daarom zou het "veilig" zijn voor vrouwen, die bij androgenen een hoog risico lopen op vermannelijking.
Die claims klinken aantrekkelijk, maar rusten op een smalle basis. Voor een goed oordeel moeten we kijken naar wat er daadwerkelijk is onderzocht, en bij wie.
Wat zegt het onderzoek?
Het eerlijke antwoord: er zijn geen gepubliceerde gecontroleerde studies bij mensen die aantonen dat laxogenine spiermassa of kracht verhoogt. Ook zijn er geen studies specifiek bij vrouwen. Alles wat over effectiviteit wordt beweerd, is extrapolatie.
Fabrikanten verwijzen vaak naar onderzoek met verwante verbindingen. Een bekende studie van Esposito en collega's liet zien dat het brassinosteroïd homobrassinolide bij ratten een anabool effect had. Dat was een andere stof, in een ander organisme, en onder laboratoriumomstandigheden.
Uit dierstudies met verwante stoffen kun je geen dosering, effectgrootte of veiligheidsprofiel voor mensen afleiden. Opname, afbraak en werkzaamheid kunnen totaal anders zijn. Dat geldt eens te meer voor vrouwen, die in sportwetenschappelijk onderzoek in het algemeen ondervertegenwoordigd zijn, zoals Elliott-Sale en collega's benadrukten.
Ook gebruikerservaringen op fora zijn geen bewijs. Mensen die laxogenine nemen, trainen vaak tegelijk harder, letten beter op hun voeding of gebruiken andere middelen. Bovendien speelt het placebo-effect bij lichaamsbeeld een grote rol.
Het grootste probleem: wat zit er echt in?
Het meest zorgwekkende onderzoek over laxogenine gaat niet over werkzaamheid, maar over de inhoud van producten. Cohen en collega's analyseerden in 2020 een reeks Amerikaanse supplementen die laxogenine op het etiket vermeldden.
De uitkomst was ontluisterend. In een groot deel van de producten werd geen of veel minder laxogenine gevonden dan aangegeven. Bovendien bevatten sommige producten niet-vermelde stoffen, waaronder een SARM die als geneesmiddel nooit is goedgekeurd. Dat soort verontreiniging is precies wat een "natuurlijk" product gevaarlijk maakt.
| Bevinding in productanalyses | Mogelijk gevolg |
|---|---|
| Geen of te weinig laxogenine | Je betaalt voor iets wat er niet in zit |
| Niet-vermelde SARM's of andere geneesmiddelen | Hormonale effecten, leverbelasting, positieve dopingtest |
| Afwijkende of onbekende stoffen | Onvoorspelbare bijwerkingen |
| Misleidende claims ("geen bijwerkingen") | Valse geruststelling |
Dit sluit aan bij eerder Duits onderzoek van Geyer en collega's, waaruit bleek dat een deel van de voedingssupplementen op de internationale markt verontreinigd was met anabole steroïden of andere verboden stoffen.
Voor vrouwen is dat extra relevant. Een verborgen androgene of SARM-achtige stof kan effecten geven die vrouwen juist willen vermijden: acne, haaruitval, menstruatiestoornissen of een zwaardere stem.
Specifieke aandachtspunten voor vrouwen
Omdat er geen onderzoek bij vrouwen bestaat, is er ook geen wetenschappelijke basis voor speciale "vrouwendoseringen" of formules. Producten die zich richten op vrouwen, onderscheiden zich vooral in verpakking en marketing.
Signalen om serieus te nemen tijdens het gebruik van een dergelijk supplement:
- een onregelmatige of uitblijvende menstruatie;
- plotselinge acne of vettere huid;
- toegenomen lichaams- of gezichtsbeharing;
- heesheid of verandering van de stem;
- stemmingswisselingen, vermoeidheid of buikpijn rechtsboven.
Sommige van deze veranderingen, zoals een lagere stem, kunnen blijvend zijn. Stop bij zulke signalen direct en raadpleeg de huisarts. Vertel daarbij welk product je gebruikte; dat helpt bij het vinden van de oorzaak.
Zwangere vrouwen, vrouwen die zwanger willen worden en vrouwen die borstvoeding geven, wordt gebruik sterk afgeraden, omdat er geen enkele veiligheidsinformatie is. Hetzelfde geldt voor vrouwen met PCOS of andere hormonale aandoeningen.
Regelgeving en doping
In de Europese Unie mogen alleen voedingsmiddelen op de markt komen die veilig zijn. Stoffen die voor 1997 niet in significante mate werden geconsumeerd, vallen onder de Novel Food-verordening en hebben een toelating nodig. Of laxogenine in de EU legaal als supplement verkocht mag worden, is daarom op zijn minst twijfelachtig. Veel producten worden via buitenlandse webwinkels aangeboden.
Laxogenine staat niet met name op de verboden lijst van WADA. Maar door de kans op verontreiniging met SARM's of anabole steroïden lopen gecontroleerde sporters een reëel risico op een positieve test. Volgens het principe van strikte aansprakelijkheid is de sporter zelf verantwoordelijk voor wat er in zijn of haar lichaam wordt aangetroffen.
Het IOC-consensusstatement over supplementen adviseert topsporters om alleen producten te gebruiken die door een onafhankelijk testprogramma zijn gecontroleerd. In Nederland is dat het NZVT-systeem.
Wie een vermoedelijke bijwerking ervaart, kan dit in Nederland melden bij Bijwerkingencentrum Lareb, en verdachte producten bij de NVWA.
Conclusies van de redactie
Laxogenine wordt verkocht als veilig en natuurlijk anabool middel voor vrouwen, maar er is geen enkel humaan onderzoek dat werkzaamheid of veiligheid aantoont.
Het grootste risico zit in de producten zelf: analyses lieten zien dat etiketten vaak niet kloppen en dat er soms verborgen geneesmiddelen in zitten die precies de bijwerkingen kunnen veroorzaken die vrouwen willen vermijden.
Voor spieropbouw bij vrouwen zijn krachttraining, voldoende eiwit en eventueel creatine veel beter onderbouwd.
Verder lezen? Bekijk onze artikelen over creatine voor vrouwen, over verontreinigde supplementen en dopingrisico, en over ecdysteron.
Literatuur
- Cohen PA, Sharfstein J, Kamugisha A, Vanhee C. Analysis of ingredients of supplements in the National Institutes of Health Supplement Database marketed as containing a novel alternative to anabolic steroids. JAMA Netw Open. 2020;3(4):e202818.
- Esposito D, Komarnytsky S, Shapses S, Raskin I. Anabolic effect of plant brassinosteroid. FASEB J. 2011;25(10):3708–3719.
- Geyer H, Parr MK, Koehler K, et al. Nutritional supplements cross-contaminated and faked with doping substances. J Mass Spectrom. 2008;43(7):892–902.
- Maughan RJ, Burke LM, Dvorak J, et al. IOC consensus statement: dietary supplements and the high-performance athlete. Br J Sports Med. 2018;52(7):439–455.
- Elliott-Sale KJ, Minahan CL, de Jonge XAKJ, et al. Methodological considerations for studies in sport and exercise science with women as participants: a working guide for standards of practice for research on women. Sports Med. 2021;51(5):843–861.
